Gepubliceerde in colorfull editie 2 

Zoals het klokje thuis tikt, zo tikt ie ook wel tijdelijk in Marokko.

Afgelopen  zomer was ik na twee jaar weer eens op vakantie met mijn moeder. Met zijn tweeën trokken we weer als vanouds door Marokko. Deze tochtjes zijn van oudsher een trip down memory lane met mijn moeder. Onderweg van stad tot stad, van oom tot tante komen de verhalen en de geschiedenis van mijn ouders naar voren.

Op de een of andere manier voelde ik me meteen thuis in Marokko. Na het drukke en turbulente jaar dat ik heb gehad was ik wel toe aan een beetje rust en een heleboel anonimiteit. Bij de familie van mijn moeder kwam ik echt tot rust. Ik was terug bij mijn roots. Hoe komt het toch dat ik me op mijn gemak voelde in Marokko? Een land dat ik alleen maar ken van de vakanties.
De afgelopen jaren heb ik lang moeten aanhoren dat de cultuur van mijn ouders die ook deels de mijne was, achterlijk was. Maar daar in het zuiden van Marokko kwam ik in een warm bad van liefde, genegenheid, barmhartigheid en gastvrijheid. Uiteraard zijn er elementen in de Marokkaanse samenleving die ook mij tegen de borst stuiten. Zo is enerzijds een groot deel van die samenleving geënt op de man (Nederland trouwens ook). En anderzijds probeert men  zo snel en hard te moderniseren met het westen als ideaal dat de oorspronkelijke normen en waarden in de verdrukking komen.
Maar daarentegen staan zoveel elementen uit die cultuur die ons in Nederland ook goed zouden doen. Zo staan mensen elkaar bij in moeilijke tijden. Niet alleen families maar ook buren zorgen voor elkaar. Eenzame ouderen kent men weinig in Marokko. Als er geen kinderen of klein kinderen zijn dan dragen buren en kennissen de zorg. Gewoon zoals het vroeger in Nederland ook was. Men keek naar elkaar om hield een oogje in het zeil. Mijn moeder heeft die neiging trouwens nog steeds in Amsterdam. Als ze een paar dagen haar buurman niet ziet of hoort dan wil ze al gaan aanbellen om te vragen hoe het met hem gaat. En dan moeten we haar tegen houden. Dan proberen mijn broers uit te leggen dat dat niet echt tot de Hollandse cultuur hoort. Dan zegt ze gewoon: ¨die Hollandse cultuur van jullie die deugt dan niet meer, ik ken een andere Hollandse cultuur¨ Om over de gastvrijheid maar niet te speken. Je wordt door iedereen uitgenodigd om te komen eten. En als zuinige Amsterdamse denk ik meteen ¨O deze mensen willen wat van me hebben¨. Maar dat blijkt dan helemaal niet het geval te zijn. Mijn moeder doet dat trouwens in Amsterdam ook. Als ze veel heeft gekookt, belt ze allerlei kennissen en vrienden op om te komen eten. Als we haar niet tegen hielden zou ze zelfs mensen van de straat plukken.

Mijn moeder kent de cultuur van Nederland van de jaren zeventig, een tijd waarin Nederlanders net zo hecht waren met elkaar als de Marokkanen nu in Marokko. Ze kwam in 1971 aan in Amsterdam-Oost met twee zoontjes. Mijn vader draaide ploegendiensten op Schiphol en was dus vaak niet thuis overdag. Mijn moeder moest zichzelf zien te redden. Ze deed boodschappen op de Dappermarkt. Ze was analfabete en ze kon ook niet goed tellen. Ze vertelde me dat ze bij het boodschappen doen op de markt, de marktkoopmannen gewoon alle geld in handen gaf en zij gaven haar altijd de juiste wissel terug. Buren deden moeite om zelfs met handen en voeten met haar te communiceren. Ze leerden haar waar alles te vinden was in Oost. Dat is nu in de grote steden wel eens anders. De barmhartigheid die mijn moeder toen voelde is ver te zoeken nu in Nederland.
Na mijn reis met mijn moeder heb ik geleerd om zelf ook meer respect te hebben voor de normen van mijn moeder. Ik hou haar nu minder snel tegen om haar instinct te volgen hoe vreemd ik het soms nog steeds vindt. De barmhartigheid en de warmte die ik heb gevoeld tijdens mijn vakantie hebben me goed gedaan. En toch was ik blij dat ik weer terug kon naar Amsterdam. Ik voel me toch het gelukkigst in mijn mokum. Want uiteindelijk luidt de uitdrukking toch echt: zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens!!!.

En het toppunt van aanpassing was dat mijn moeder na drie weken zei dat ze Dirk van de Broek miste omdat we daar zo lekker boodschappen kon doen en lekker kon kletsen met de buren.  Kan het nog vreemder?????